Mechelen: woensdag, 24 juni 2026
De aanleiding van de brandweerhervorming in België was de zware gasexplosie in Gislenghien op 30 juli 2004. Op het industriegebied van het Belgische plaatsje Gellingen in de provincie Henegouwen was er een gaslek geconstateerd, een zware ontploffing was het gevolg, gepaard gaande met een geweldige steekvlam. Door de explosie en de grote brand die erop volgde kwamen 24 mensen om waaronder 5 brandweermannen van het korps van Ath.
Er volgde een groot onderzoek en men kwam al snel tot de vaststelling dat er verschillende fouten gemaakt werden tussen de onderlinge diensten.
De gasramp in Gellingen was nooit gebeurd als iedereen zijn werk naar behoren had gedaan. Dat staat in het onderzoeksrapport.
De gasexplosie werd veroorzaakt na beschadiging van de hogedrukgasleiding tijdens werken met een graafmachine
op 24 juni 2004. Toen op 28 juli 2004 de gas-netbeheerder Fluxys de druk geleidelijk verhoogde in de pijpleiding, is
deze op 30 juli 2004 volledig opengebarsten.
Chronologisch verloop
Fout 1
Op het bedrijfsterrein van Gellingen liet de firma Diamant Boart een nieuwe fabriekseenheid bouwen. De werken moesten binnen een onmogelijk korte termijn klaar zijn. In de contracten met de aannemers zat een boeteclausule.
Gevolg was dat iedereen een beetje te slordig is geweest omdat ze te snel moesten werken, zegt meester Alberic Van Eeckhout, die Kristof Dewael verdedigt. Werkopzichter Dewael wordt verweten dat hij onvoldoende toezicht hield.
Fout 2
Uit het onderzoeksrapport blijkt dat de kraanman in de dagen voor de ramp bij werkzaamheden iets geraakt had en dat hij dat ook gemeld heeft aan zijn baas. Dat iets was, zo zou later blijken, de bewuste gasleiding. In plaats van het zekere voor het onzekere te nemen, werd besloten om gewoon voort te werken.
Achteraf bleek dat de ontplofte pijplijn zwaar beschadigd was door de tanden van de grijpkraan.
Fout 3
Getuigen zullen op het proces vertellen hoe fel het plots naar gas rook. De vrijwillige brandweer van Ath en een patrouille van de lokale politie werden ter plaatse gestuurd. Werknemers uit de bedrijven rond Diamant Boart werden door de brandweer gerustgesteld dat alles veilig was. Zij baseerden zich op wat de verantwoordelijke van Fluxys, daar ter plaatse, vertelde.
Een blunder van formaat
Alle brandweermannen die op het industrieterrein aanwezig waren op het ogenblik van de knal, kwamen om. Politieman Stéphane Delfosse is de enige hulpverlener die het overleefde.
Was er direct een evacuatie begonnen, dan waren er misschien geen slachtoffers gevallen. Maar niet alle aannemers en arbeiders die er aan de slag waren, wisten dat er ondergrondse hogedrukleidingen lagen. Hadden ze de plannen bekeken voor ze begonnen, zouden ze dat wel geweten hebben.
Bij de gasramp in Gellingen bleek dat de organisatie van de civiele hulpdiensten in België niet meer aangepast was aan de noden van de moderne hoogtechnologische samenleving.
Naar analogie met de politiehervorming werd er daarom besloten om de civiele hulpdiensten in België opnieuw te organiseren.
Op 7 september 2004 installeerde de federale regering de Begeleidingscommissie voor de hervorming van de Civiele Veiligheid.
Kortweg de commissie Paulus, genoemd naar haar voorzitter, de gouverneur van de provincie Antwerpen Camille Paulus.
De Commissie Paulus kwam met een eindrapport gebaseerd op drie noodzakelijke hervormingen:
Om mensen nog sneller te kunnen helpen, werden de brandweerkorpsen hervormd.
Hierbij zijn, tussen 1 januari 2015 en 1 januari 2016, de 250 brandweerkorpsen samengesmolten tot 34 hulpverleningszones en Brandweer Brussel.
Snelste adequate hulp
Dit betekent dat er bij het uitsturen van brandweer of ambulance geen rekening meer wordt gehouden met bestuurlijke grenzen. Het korps dat het snelst ter plekke kan zijn met het juiste materiaal, wordt uitgestuurd.
Deze eerste uitruk kan eventueel aangevuld worden met het korps dat op papier verantwoordelijk is voor de locatie van de interventie.
Bij een interventie wordt er door een complex computerprogramma berekend welk korps het snelst aanwezig kan zijn.
Zelfde basisbescherming
Elke burger heeft recht op de noodzakelijke hulpdiensten zonder hier exuberant veel voor te moeten betalen (de aanwezigheid van een kerncentrale of luchthaven brengt immers veel extra kosten, maar deze meerkost wordt gedeeld door alle gemeenten).
Eén statuut
Het administratief en het geldelijk statuut voor de brandweer werd geüniformiseerd, het personeel van eenzelfde graad beschikt over dezelfde verloning, voordelen en verlof, ook als ze niet voor dezelfde hulpverleningszone werken.
Hoewel het eindrapport van de Commissie Paulus dateert van begin 2006, werd er pas op 15 mei 2007 een wet gestemd die de herorganisatie een wettelijke grondslag gaf. Vervolgens duurde het tot begin 2014 vooraleer de federale regering en de betrokken partners overeenstemming bereikten over het nieuwe personeelsstatuut voor de brandweer.
Voor het brandweerkorps van Mechelen zou dit ook grote gevolgen hebben, want vanaf 1 januari 2015 begon er een nieuw tijdperk. Het beroepskorps zal voortaan moeten samenwerken met vrijwilligerskorpsen.
Copyright - 2026 - Designed by DiLuc - Hosting Combell