Mechelen: donderdag, 25 juni 2026

Bij de Mechelse pompiers

1822 - 2014

Samenstelling

art.1 Er wordt te Mechelen een gewapend korps van vrijwillige pompiers tot stand gebracht.

Het korps, ingericht bij toepassing van art.128 der wet van van 30 maart 1836, staat onder het gezag van de burgemeester (Frans Broers).

Het is belast met de dienst der brandweer en kan als Burgerwacht opgeroepen worden voor het handhaven der orde en openbare rust.

Het schepencollege bepaalt volgens de noodwendigheden van de dienst het aantal titularissen in elke graad.

Om aanvaard te worden als pompier moet men minder dan 40 jaar oud zijn, voldaan hebben aan de militiewetten en een getuigschrift inleveren van een goede fysieke conditie afgeleverd door de geneesheer van het korps.

art.2 Het korps is samengesteld uit ten hoogste 100 man, kaders inbegrepen.

Het bestaat uit:

  • 1 kapitein-bevelhebber
  • 1 luitenant
  • 2 onderluitenanten
  • 1 geneesheer
  • 1 sergeant-majoor
  • 1 sergeant-fourier
  • 6 sergeanten
  • 12 korporaals
  • 4 klaroenen
li
img1
Optocht van de gewapende brandweer op de Grote Markt in 1904
img2
Na het blussen van een brand in OL-V-Waver in 1926
img3
De ladderwagen in 1924 voor het stadhuis

Inrichting

art.3 Om aanvaard te worden als pompier moest men minder dan 40 jaar oud zijn, voldaan hebben aan de militiewetten, een getuigschrift afleveren van goede lichaamsgesteltenis, afgeleverd door de korpsarts, een gestalte hebben van minstens 1,55 m. De pompiers die de ouderdom van 65 jaar hebben bereikt, ontvangen hun eervol ontslag.

Deze twee laatste bepalingen zijn niet toepasselijk aan de leden van het thans bestaande pompierskorps, die in het nieuwe korps dienst nemen.

art.4 De officieren worden benoemd door de koning, op een driedubbele lijst van kandidaten ingediend door de gemeenteraad.

art.5 De onderofficieren en korporaals worden benoemd door het college van burgemeester en schepenen, op een dubbele lijst van kandidaten ingediend door de bestuursraad van het korps.

art.6 De pompiers en klaroenen worden aanvaard door het college van burgemeester en schepenen, nadat de raad vastgesteld heeft dat zij de vereiste vakbekwaamheid bezitten.

art.7 Elk lid van het korps gaat de schriftelijke verbintenis aan de bepalingen van het reglement na te leven gedurende ten minste vijf jaar. Een lid dat zich buiten de stad gaat vestigen, is van rechtswege ontslagen. Een lid dat voor het einde van zijn verbintenis zijn ontslag zou nemen, zal aan de stad een som van 50 Bf. moeten betalen.

art.8 De officieren kunnen slechts afgezet worden door de Koning. Het college van burgemeester en schepenen mag ze opschorten voor een termijn van 15 dagen, mits hiervan bericht te geven aan de gemeentraad en de gouverneur van de provincie.

art.9 De straffen toepasselijk aan de onderofficieren, korporaals, klaroenen en pompiers zijn:

  • de berisping met melding op het kontrol
  • de opschorsing
  • uitsluiting

Deze straffen worden toegepast door het college van burgemeester en schepenen op voorstel van de bestuursraad.

Samenstelling

art.10 De bestuursraad van het korps is samengesteld uit:

  • de burgemeester voorzitter
  • de stadsbouwmeester
  • twee gemeenteraadsheren
  • de officieren van het korps
  • een onderofficier, dd.schrijver
  • een korporaal
  • twee pompiers

art.11 De twee gemeenteraadsheren en de onderofficier schrijver worden aangeduid door de gemeenteraad voor een termijn van drie jaar, de korporaal en de twee pompiers worden bij meerderheid van stemmen gekozen door de onderofficieren voor een termijn van drie jaar.

art.12 De bestuursraad beheert de kledij voor het korps en beraadslaagt over alle vragen die verbetering van het materiaal voor de dienst kunnen bevorderen. De bestuursraad zal jaarlijks een verslag aan de gemeenteraad indienen vóór 1 september.

art.13 De bestuursraad vergadert na iedere oefening, na iedere brand en verder telkens wanneer de voorzitter het nodig acht.

art.14 Na iedere brandramp doet de kapitein-bevelhebber of zijn plaatsvervanger verslag aan de bestuursraad.

art.15 De bestuursraad kan alleen beslissingen nemen als tenminste de helft van de leden van het korps aanwezig zijn. In geval van gelijkheid van stemmen is de stem van de voorzitter beslissend. Alle besluiten worden genomen onder voorbehoud van goedkeuring door het schepencollege.

Tenue

art.16 Het uniform van de leden van het pompierskorps, bestaande uit een grote tenue en een werktenue, wordt geregeld door het schepencollege mits goedkeuring van de gouverneur.

art.17 De grote tenue wordt aangekocht en onderhouden op kosten van de leden van het korps en blijft hun eigendom na vereffening van alle kosten.

art.18 Om het aankopen en onderhouden van het tenue te vergemakkelijken wordt er een kledingsmagazijn ingericht. Door de stad wordt een fonds opgericht die een toelage kan verlenen wanneer het nodig is. De leden van het korps kunnen eveneens hierin een storting doen.

art.19 De bewapening der officieren is op hun eigen kosten, die van de onderofficieren, korporaals en pompiers wordt door de stad geleverd.

art.20 De werkkleding en bijhorigheden worden ook door de stad geleverd en blijft haar eigendom.

art.21 De leden van het korps zijn persoonlijk verantwoordelijk voor het onderhoud der wapens en de werkkleding die hen door de stad is toevertrouwd. De herstellingen die eventueel moeten gebeuren zijn op kosten van de stad, indien zij veroorzaakt zijn tijdens de dienst of door overmacht. Alle andere beschadiging wordt hersteld op kosten an de leden zlef.

Dienstbepalingen

zeil
Voor het redden van slachtoffers gebruikte men in de 20e eeuw een springzeil. Hiervoor moest men minstens met zestien man zijn om het veilig te kunnen hanteren.

art.22 De dienst van het pompierskorps is belast met:

  • de hulp in geval van brand
  • de oefeningen en wapenschouwingen
  • de requisitiën gedaan volgens art.105 der wet van 30 maart 1936
  • de burgemeester mag het korps doen optreden in openbare gemeentefeesten

art.23 Zodra een brand zich in de stad verklaart, worden de leden van het pompierskorps hiervan onmiddellijk verwittigd bij middel van een elektrische bel.

art.24 Op het eerste sein begeeft zich een sectie van 12 aangeduide mannen naar het brandspuithuis om met het materiaal te vertrekken.

art.25 De overige mannen begeven zich rechtstreeks van hun huis naar de plaats van de brand.

art.26 De sectie belast met de orde-en politiedienst, begeeft zich gewapend ter plaatse van de brand, sluit de straat af ten einde alle belemmering te voorkomen, waakt over het materieel en laat bij de brand slechts de personen toe die er uit hoofde van hun beroep of ambt bij geroepen zijn.

art.27 Gedurende en na elke brand is de kapitein-bevelhebber of zijn plaatsvervanger belast met het nemen van maatregelen die noodzakelijk zijn. Hij ontvangt enkel bevelen van de burgemeester of zijn plaatsvervanger die zich ter plaatse bevindt.

art.28 Na iedere brand stelt de sergeant een lijst op der leden die aanwezig waren en deelt deze uit aan de kapitein-bevelhebber die ze bij het verslag voegt.

art.29 De oefeningen worden geregeld door de bestuursraad en hebben zoveel mogelijk plaats tijdens het jaar. Al de leden zijn verplicht deze bij te wonen.

art.30 Tweemaal per jaar wordt door de bestuursraad een wapenschouwing gehouden die verplicht is voor al de leden.

art.31 De leden van het korps kunnen van het bijwonen van oefeningen, wapenschouwingen of andere diensten van het korps slechts ontslagen worden om wettige reden en door de uitdrukkelijke toelating van de kapitein-bevelhebber.

art.32 Viermaal per jaar zal de kapitein-bevelhebber of zijn afgevaardigde de werkkleding en bijhorigheden inspecteren.

art.33 Het is de pompiers verboden zich buiten hogervermelde gevallen hetzij afzonderlijk, hetzij gezamelijk in tenue en gewapend te vertonen, zonder uitdrukkelijke toelating van de burgemeester. In geval van afsterven van een lid van het korps, is het toegestaan de afgestorvene de militaire eer te bewijzen. Deze dienst is niet verplicht.

art.34 Het is aan de leden van het korps verboden gezamelijk de stad te verlaten zonder toelating van de burgemeester. In dergelijk geval zal er altijd een sectie van tenminste 10 man moeten in Mechelen blijven om desnoods in de eerste noodwendigheden te voorzien.

Algemene schikkingen

hansw
Leden van het gewapend korps defileren tijdens de Hanswijkprocessie.

art.35 Elk lid van het korps kan een beloning krijgen namelijk; een eremedaille en een vermelding in het jaarlijks verslag van de gemeenteraad.

art.36 De afkondiging in het jaarlijks verslag wordt verleent door het schepencollege op voorstel van de bestuursraad.

art.37 De eremedaille wordt verleend door de gemeenteraad op voorstel van de bestuursraad en van het schepencollege. Ze wordt uitgereikt in openbare zitting van de gemeenteraad.

art.38 Hogervermelde beloningen zijn onafhankelijk van de voorstellen die aan de leden kunnen gegeven worden.

art.39 Er zal ook een muziekkorps kunnen ingericht worden. Het reglement van dit korps, evenals alle bijzondere reglementen betreffende het pompierskorps moeten na goedkeuring van de gemeenteraad onderworpen worden.

art.40 De bepalingen van het nieuwe reglement betreffende de grote tenue en het optreden tot handhaving der orde en in openbare plechtigheden, zijn niet van toepassing op de leden van het vorige pompierskorps, die meer dan 40 jaar oud zijn, deze hebben nochtans het recht zich naar de schikkingen te gedragen.

Het reglement van het vrijwillig gewapend korps werd aan de goedkeuring van de koning onderworpen overeenkomstig art.128 der gemeentewet. Gedaan in zitting van de gemeenteraad te Mechelen op 28 juni 1894 door de secretaris L. De Bruyne en de burgemeester-voorzitter Frans Broers.

Ontslag

Een lid van het korps moet in alle omstandigheden, zelfs buiten zijn dienst ontzag tonen aan zijn oversten, de burgemeester en de stadsoverheden.

Wanneer hij zich buiten de stad ging vestigen, werd van rechtswege zijn verbintenis verbroken.
Het is aan de leden van het korps verboden gezamelijk de stad te verlaten zonder toelating van de burgemeester. In dergelijk geval zal er altijd een sectie van tenminste 10 man moeten in Mechelen blijven om desnoods in de eerste noodwendigheden te voorzien.

Copyright - 2026 - Designed by DiLuc - Hosting Combell